فرهنگستان نوین زبان فارسی

فرهنگستان نوین زبان فارسی
پیش نویس
      در این صفحه بخش هایی از واژه ها و جمله ها و در جمع ادبیات لازم نوشتن در محیط وب را می نویسم،  زیرا نوشتن با کامپیوتر و تبلت و گوشی،  و فرمت های گوناگون خط و ابزار،  نا هماهنگی هایی بوجود آورده است.  امروز نیازمند یک فرهنگستان نوین زبان فارسی برای تدوین های جدید،  برای قرن جدید می باشیم.  بعد از گذشت بیش از 30 سال،  استفاده گسترده ایرانیان و زبان فارسی در محیط وب،  این نیاز روز بروز بیشتر آشکار می شود،  و جای فرهنگستان نوین زبان فارسی خیلی خالی است، مانند در اینجا.
تصویر انوش راوید در یک اثر تاریخی،  در اینجا،  عکس شماره 3304.
   توجه 3:  مطالب وبسایت ارگ و وبلاگ گفتمان تاریخ،  توسط ده ها وبلاگ و وبسایت دیگر،  بصورت خودکار و یا دستی کپی پیس می شوند،  از این نظر هیچ مسئله ای نیست،  و باعث خوشحالی من است.  ولی عزیزان توجه داشته باشند،  که حتماً جهت پیگیر و نظر نوشتن درباره مطالب،  به اصل وبلاگ من مراجعه نمایند:  در اینجا  http://arqir.com.
لوگو در علم جستجوگر و کنشگر باشید،  واکنشگرا نباشید،  عکس شماره 1621.
برگه 261 بهار 1393 پیوست تاریخ زبان فارسی است.
. . . ادامه دارد و باز نویسی می شود . . .
تنوین
      تنوین از نشانه‌ های ثانویهٔ الفبای فارسی برگرفته از الفبای عربی است،  مصدر باب تفعیل از ریشه ن‌ون و در اصل به‌معنی «ن نوشتن» است:  نَوَّنَ النّونَ تنویناً:  کَتَبَها.  سه نوع تنوین در زبان عربی وجود دارد،  که وارد زبان فارسی شده‌است:
  ــ  تنوین نصب:   اً، ـاً، مانند: ظاهراً، واقعاً، استثنائاً، ابتدائاً.
  ــ  تنوین رفع:   ــٌـ، مانند: مضافٌ‌الیه، مقسومٌ‌علیه، مفعولٌ‌به.
  ــ  تنوین جرّ:   ــٍـ، مانند: بعبارةٍ‌اُخری.
      در فارسی بیش‌تر واژه‌ های تنوین‌دار از نوع اول یعنی دارای تنوین نصب هستند،  که به‌شکل «اً» در پایان واژه نوشته می‌شود،  و شیوعِ بسیار بیشتری دارد.
   نوشتن «ن» به‌جای تنوین ــ  نخستین بار صادق هدایت در کتاب وغ‌وغ ساهاب به‌جای «تنوینِ نصب» از حرف «نون» استفاده کرد.  اما بعدها در بین نویسندگان رواج پیدا کرد،  ناصر وثوقی اولین کسی بود که در مجلهٔ اندیشه و هنر این موضوع را به‌طور و جدی و پی‌گیر مورد استفاده قرار داد.
داریوش آشوری مخالف استفاده از نون به‌جای تنوین است:  او می‌گوید:  «این شیوه هیچ مشکلی را حل نمی‌کند و تنها بر ابهام خط فارسی می‌افزاید. زیرا با نشانهٔ سنتی می‌توان اصل عربی این نشانه و نقش قیدساز آن را در جمله بازشناخت، اما با این شیوهٔ تازه چیزی می‌شود شبیه هر "ن" پایانیِ دیگر در خط و زبان فارسی.»
      توجه نمایید زبان عربی ریشه در زبان آرامی دارد،  و آرامی ریشه در حروف هیروکلیف جی،  و زبان های دوران کهن تمدن ار.
   املای تنوین ــ  معمولاً تنوین را به‌صورت اً،  ٍ ، ٌ می‌نویسند؛  اما برخی مایل‌اند آن را به‌صورت «ن» بنویسند، که با این رسم‌الخط به معنای اصلی تنوین، یعنی «ن نوشتن»، وفادار می‌مانند:  بعدن، قبلن، تقریبن، معمولن، مضافن‌الیه.
      واژه‌هایی چون حقیقهً و عادهً در عربی چنین نوشته می‌شوند؛  اما در فارسی معمولاً حقیقتاً و عادتاً می‌نویسند.
      واژه‌ گفتاری «قبلنا» (قبلاً؛  پیش‌تر) مرکب است از:  قبلاً + ـ ا (= ـ ها؛ پسوند جمع).  در این‌جا واژه‌ تنوین‌دار استثنائاً جمع بسته شده‌است.  واژه‌ گفتاری «حتمنی» هم مرکب است از:  حتماً + ـی (پسوند نسبت).  در اصطلاح گفتاریِ «حتمنِ حتمن» نیز واژه‌ تنوین‌دار استثنائاً برای تأکید به خود اضافه شده‌است.
   تنوین در واژه‌های مختوم به هـ  ــ  اگر واژه‌‌ مختوم به «ه» تنوین بگیرد، «ه» به «ت» تبدیل می‌شود:
خانواده > خانوادتاً،  دفعه > دفعتاً، عمده > عمدتاً، قاعده > قاعدتاً، قیافه > قیافتاً، مسامحه > مسامحتاً، مقدمه > مقدمتاً، نتیجه > نتیجتاً…..
   نقش دستوری واژه‌ های تنوین‌دار ــ  در فارسی تمام واژه‌های مختوم به تنوین‌ (تنوین نصب) در نقش قید به‌کار می‌روند:  عمداً این کار را کرد.  جسارتاً عرض می‌کنم.  متن نسبتاً دشواری است.
   حذف تنوین ــ  در چند واژه‌ «اً» به «ا» تبدیل شده‌است:  ابدا، اصلا و ابدا، حالا، حقا که، ضرباً زورا، مرحبا، مطلقا.  در متون کهن فارسی نمونه‌های بیش‌تری از این حذف را می‌توان یافت.
    کاربردهای بحث‌انگیز تنوین ــ  تنوین در نحو عربی کاربردها و قواعد خاص خود را دارد که موضوع بحث ما نیست.  اما یکی از موارد کاربردش که در فارسی بحث‌انگیز شده آن‌جاست که در پایان واژه‌ های بر وزن «اَفعَل» می‌آید.  در عربی طبق قاعده واژه‌ یا نامی که بر وزن «اَفعَل» باشد تنوین نمی‌گیرد؛  مثلاً می‌گویند «اللهُ أکبَرُ» و «اِسمُهُ أحمَدُ»، نه «اللهُ أکبَرٌ» و «اِسمُهُ أحمَدٌ».  از همین رو برخی ادیبان و ویراستاران زبان فارسی دو واژه‌ رایج «اقلاً» و «اکثراً» را نادرست می‌دانند.
      دیگر کاربرد بحث‌انگیز تنوین آن‌جاست که در پایان واژه‌های غیرعربی، یعنی واژه‌هایی که ریشه‌ عربی ندارند، می‌آید:  خواهشاً، دوماً، سوماً، گاهاً، ناچاراً، خانوادتاً، نژاداً، جاناً و مالاً، تلفناً، تلگرافاً، ژنتیکاً.
   تنوین‌ستیزی ــ  برخی ادیبان و ویراستاران با کاربرد تنوین در فارسی مخالف‌اند؛  مثلاً به‌جای اختصاراً، اشتباهاً، و فرضاً به‌اختصار، به‌اشتباه، و به‌فرض به کار می‌برند.  هرچند این دیدگاه پذیرفتنی است،  اما باید دانست که با همه‌ واژه‌های تنوین‌دار نمی‌توان این‌گونه رفتار کرد،  از جمله اکیداً، فعلاً، لطفاً، و معمولاً، و بعضی می شود، به لطف یا به معمول.
فهرست واژه‌های تنوین‌دار در فارسی امروز،  بیش از ۲۴۰ است ــ  آناً، ابتدائاً، ابداً، اتصالاً، اتفاقاً، اثباتاً، اجباراً، اجماعاً، اجمالاً، احتراماً، احتمالاً، احتیاطاً، احیاناً، اختصاراً، اختصاصاً، اخلاقاً، اخیراً، ارتجالاً، ارثاً، ارفاقاً، اساساً، استثنائاً، استطراداً، اسماً، اشتباهاً، اصالتاً، اصطلاحاً، اصلاً، اصولاً، اضطراراً، اقلاً، اکثراً، اکیداً، الزاماً، انصافاً، اولاً، ایضاً، باطناً، بالاغیرتاً، بداهتاً، بدواً، بعداً، بعضاً، بغتتاً، تبرعاً، تبرکاً، تحقیقاً، تخمیناً، تدریجاً، ترجیحاً، تصادفاً، تصریحاً، تعبداً، تعمداً، تفألاً، تفنناً، تقریباً، تلفناً، تلگرافاً، تلویحاً، تماماً، توأماً، توسعاً، توضیحاً، توقیراً، تیمناً، ثالثاً، ثانیاً، جاناً و مالاً، جبراً، جداً، جدیداً، جزئاً، جسارتاً، جسماً، جمعاً، جمیعاً، جنوباً، جواباً، حتماً، حدوداً، حضوراً، حقاً، حقیقتاً، حکماً، خالصاً مخلصاً، خانوادتاً، خصوصاً، خواهشاً، دائماً، دفعتاً، دقیقاً، دوماً، ذاتاً، ذیلاً، رابعاً، رأساً، رسماً، روحاً، زماناً، ژنتیکاً، سابقاً، سریعاً، سناً، سوماً، سهواً، شخصاً، شدیداً، شرعاً، شرقاً، شفاهاً، شمالاً، صراحتاً، صرفاً، صریحاً، صورتاً، ضرباً زورا، ضرورتاً، ضمناً، طبعاً، طبیعتاً، طرداً للباب، طولاً، ظاهراً، عادتاً، عالماً، عامداً، عجالتاً، عرضاً، عرفاً، علناً، عمداً، عمدتاً، عمراً، عملاً، عموماً، عمیقاً، عیناً، غالباً، غرباً، غفلتاً، غیاباً، فرداًفرد، فرضاً، فطرتاً، فعلاً، فوراً، قاعدتاً، قانوناً، قبلاً، قربتاً الی الله، قطعاً، قلباً، قویاً، قهراً، قیاساً، قیافتاً، کاملاً، کتباً، کراراً، کلاً، کلیتاً، کماً، کیفاً، گاهاً، لزوماً، لطفاً، لغتاً، لفظاً، مآلاً، ماهیتاً، متحداً، متدرجاً، متساویاً، متعاقباً، متفقاً، متقابلاً، متناسباً، متناوباً، متوالیاً، مثلاً، مجازاً، مجاناً، مجدداً، مجموعاً، محترماً، محتملاً، محققاً، مختصراً، مخصوصاً، مرتباً، مرجحاً، مسامحتاً، مستقلاً، مستقیماً، مستمراً، مسلماً، مشترکاً، مشخصاً، مشروحاً، مصِراً، مضافاً، مطلقاً، مطمئناً، معاً، معمولاً، معناً، مفتخراً، مفصلاً، مقدمتاً، مکرراً، منحصراً، منطقاً، منظماً، منفرداً، موقتاً، مؤکداً، ناچاراً، ناموساً، نتیجتاً، ندرتاً، نژاداً، نسبتاً، نفیاً، نقداً، نوعاً، نهایتاً، نیابتاً، واقعاً، وجداناً، وکالتاً، یقیناً
منبع:  اینترنت و اطلاعات شخصی
پرسش و پاسخ
   نظر مریم:  مدت هاست که در فضای مجازی نوشتن تنوین به صورت «ن» باب شده است.  شک داشتم که این رسم الخط درست است یا غلط.  با خواندن این مقاله مشکل حل شد.
   پاسخ انوش راوید:  در مقاله قرن سنت گریزی نوشتم که در قرن جدید باید از سنتهای قرن گذشته عبور کرد و دانش و بینش جدید یافت.
   پرسش محمود:  الان اینها املاشون صحیحه؟؟: “بعدن، قبلن، تقریبن، معمولن، مضافن‌الیه از کی اینجوری شده؟؟؟ جدیدا؟؟
   پاسخ انوش راوید:  نوشتن تنوین با «ن» در سال‌های اخیر رایج شده، اما رسم‌الخط معیار نیست و فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را تصویب نکرده ‌است.  شخصاً ترجیح می‌دهم در نوشته های وبلاگی با کامپیوتر بعداً و قبلاً و معمولاً و… را با همین املای سنتی بنویسم،  و با املای جدید بعدن و قبلن و معمولن و…. را با تبلت و گوشی در پاسخ های فوری چند جمله ای می نویسم.
. . . ادامه دارد . . .
 مستند های مربوط
مستند های بیشتر را در آپارات وبسایت ارگ ایران ببینید،  لینک آن در ستون کناری
 
آبی= روشنفکری و فروتنی،  زرد= خرد و هوشیاری، قرمز=  عشق و پایداری،  مشروح اینجا
    توجه 1:  اگر وبسایت ارگ به هر علت و اتفاق،  مسدود، حذف یا از دسترس خارج شد،  در جستجوها بنویسید:  انوش راوید،  یا،  فهرست مقالات انوش راوید،  سپس صفحه اول و یا جدید ترین لیست وبسایت و عکسها و مطالب را بیابید.  از نظرات شما عزیزان جهت پیشبرد اهداف ملی ایرانی در وبسایت بهره می برم،  همچنین کپی برداری از مقالات و استفاده از آنها با ذکر منبع یا بدون ذکر منبع،  آزاد و باعث خوشحالی من است.
   توجه 2:  جهت یافتن مطالب،  یا پاسخ پرسش های خود،  کلمات کلیدی را در جستجو های ستون کناری وبلاگ بنویسید،  و مطالب را مطالعه نمایید،  و در جهت علم مربوطه وبلاگ،  با استراتژی مشخص یاری نمایید.
   توجه 3:  مطالب وبسایت ارگ و وبلاگ گفتمان تاریخ،  توسط ده ها وبلاگ و وبسایت دیگر،  بصورت خودکار و یا دستی کپی پیس می شوند،  از این نظر هیچ مسئله ای نیست،  و باعث خوشحالی من است.  ولی عزیزان توجه داشته باشند،  که حتماً جهت پیگیر و نظر نوشتن درباره مطالب،  به اصل وبلاگ من مراجعه نمایند:  در اینجا  http://arqir.com.
ارگ ایران   http://arqir.com
 
این نوشته در تاریخ ایران ارسال و برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.