تاریخ جمعیت در ایران

تاریخ جمعیت شناسی در ایران
   پیش گفتار
      کتاب علمی و تصویر روشن درباره تاریخ جمعیت در ایران وجود ندارد،  هر کسی باب دلش بدون هیچ گونه تحلیل رقمی می گوید،  مثلاً درباره جمعیت زمان سلسله هخامنشیان از 5 تا 200 میلیون شنیده و خوانده ام.  همین گونه برای همه دورانها آماری ارائه شده،  که با هم اختلاف دارند،  و غیر تحقیقی و تحلیلی هستند.  تاریخ جمعیت در ایران بدلیل عدم داده های تاریخی و تکنیکی کاری زمان بر است،  بنابر این به مرور ادامه می دهم و می نویسم.
     جمعیت شناسی تاریخی ایران
      بمنظور جمعیت شناسی تاریخی ایران،  تعدادی منابع مطالعه نمودم و با دانش و تجربه نیم قرنی خودم آمیختم و مقاله چند بخشی زیر را تهیه نمودم،  که به مرور پست می کنم.  بیشتر مباحث جمعیت شناسی تاریخی از آغاز انقلاب کشاورزی نوپدید نوسنگی،  و پیدایش دولت های محلی می باشد،  که در مختصر تاریخ جهان گفته ام.  از دوران پیدایش دولتها حرکت اقوام بصورت آزاد و راحت،  چون نوسنگی و میانه سنگی نبود و  مشکل گردید.  از آنجا که طبیعت بشر سیار است،  هیچ وقت کسی بدرستی نمی داند،  بسیاری از اقوام باستانی کی بودند،  چقدر جمعیت داشتند،  و در چه تاریخی و کجا اسیر انقلاب کشاورزی نو پدید شدند،  و نیز چگونه تنه اصلی قوم کم حرکت شد،  ولی انشعاب شدگان راه دیگری رفتند،  به دروغ مهاجرت آریاییها به ایران مراجعه شود.
      جمعیت شناسی تاریخی ایران به چهار بخش جغرافیایی بستگی دارد،  فلات ایران و سه جلگه بین النهرین و جیحون و سند،  در ایران و ایرانیها توضیح داده ام.  باید بررسی شود جمعیت این چهار نقطه جغرافیایی،  در دورهای مختلف ذکر شده چگونه بوده است:  1 ـ  قبل از انقلاب کشاورزی نو پدید،   2 ـ  بعد از این انقلاب تا ورود استعمار و توپ و تفنگ،  3 ـ  از دوره استعمار یعنی قرن 16 تا قرن 20 ،  4 ـ  و سپس قرن 20 و رعایت اصول علمی بهداشتی.  بنابر این نیاز به سه مهم داریم،  منابع ذکر شده در کتیبه ها و کتاب های تاریخی،  دوم آثار باستانی بجا مانده،  سوم نزدیک ترین تجربه ها.  باید از نوشته ها در کتاب های تاریخ نویسان که برای ما ثابت شده دروغ گفته،  و یا اغراق کرده اند دوری نمود،  و همچنین کتاب های دینی قدیمی و افسانه ها را بهمین شکل کنار گذاشت.
      در سه دوره ابتدایی تاریخ تمدن،  گروه های مردم بصورت قومی در یک قبیله زندگی می کردند،  و کمی با قبایل دیگر داد و ستد داشتند،  گاهی این تجارت کالا و اندیشه و زبان تا دور دست هم می رفت.  پس از انقلاب کشاورزی نو پدید و پیدایش حکومتها،  تعدادی قبایل و دهکده ها به یک حکومت وابسته شدند،  در نتیجه جمعیت شناسی قبل از این تاریخ با در نظر گرفتن چهار منطقه جغرافیایی بررسی جداگانه ای دارد.  سه جلگه اطراف فلات ایران،  بعلت وجود رودخانه های پر آب و تشکیل شدن حکومت های اولیه،  رشد جمعیت بیشتری از فلات که نسبتاً خشک بود داشتند.  تمدن های ایجاد شده در این سه جلگه با یکدیگر جنگ های پر کشتار داشتند،  و همچنین بدلیل نزدیکی آبادیها،  بیماری های واگیری کشتار زیاد می نمود،  و بلایای طبیعی رنج دگری بود.  فلات ایران چهار برابر این مناطق وسعت داشت،  و تنها راه ارتباطی و تبادل و تجارت این سه تمدن جلگه ای بود،  در نتیجه دانش این سه تمدن را می گرفتند،  و واسطه دیگری می شدند،  که این امتیاز خاص تاریخی بود.
      در رابطه با تجربه،  دوره های سنگ قدیم و میانه سنگی،  این منطقه از قاره کهن را با کشور ایلات متحده قبل از ورود اروپائیان بسنجیم.  در شرق مدار 100 درجه جمعیت سرخ پوستان حدود 5/1 میلیون و در غرب این مدار که وسعتی و طبیعتی چون فلات ایران دارد حدود نیم میلیون نفر بود.  در صورتی که این جمعیت بیشتر از این می گردید،  مسائلی چون غذا باعث می شد،  که مثلاً جادوگر یک قبیله بگوید:  قبیله دیگر شیطان زده شده،  و باید نابود شود تا برکت زیاد شود.  ادامه دارد/
   پرسش:  جمعیت ها چگونه ملتها را تشکیل دادند،  و ملت یعنی چه؟
   عکس تاریخی بخشی از جمعیت تهران در میدان توپخانه هنگام یکی از مراسم دینی،  حدود 1300 خورشیدی،  عکس شماره 470.
   جمعیت ایران در دوران قبایل اولیه ایرانی
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در دوران ایلام و ماد
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در زمان سلسله هخامنشیان
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در زمان حکومت اشکانیان
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در زمان شاهنشاهی ساسانیان
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در قرون اولیه اسلام
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در قرون شاه های اسلامی
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در دوران خانات ایرانی
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در دوران حکومت صفویه
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در زمان افشاریه و زند
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در زمان پادشاهی قاجاریه
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در نیمه اول قرن 20
      . . . .  بزودی  . . . .
   جمعیت ایران در نیمه دوم قرن 20
      . . . .  بزودی  . . . .
   نقشه های تاریخی ایران
      یکی از مهمترین اطلاعات و داده های تاریخی درباره جمعیت،  نقشه های تاریخی بویژه نقشه شهر ها هستند،  در ایران از گذشته ها و تاریخ،  نقشه خیلی کم باقی مانده،  یا به تعبیر بهتر فاقد نقشه های تاریخی ایرانی هستیم.  دو مورد نقشه از تهران در زیر می نویسم.
   نقشه 1275 هـ.ق، تهران
      در 1275 هـ،ق، بدستور ناصرالدین شاه قاجار،  گروهی به سرپرستی علیقلی میزا اعتضادالسطنه،  و نظارت فنی موسیو کرشبش،  معلم توپخانه مدرسه دارالفنون،  و همکاری چند نفر از فارغ التحصیلان مدرسه مزبور،  به نقشه برداری از شهر تهران،  به مقیاس 000 1:1 پرداختند.  با وجودی که امکانات و وسایل فنی لازم در اختیار هیئت نبود،  ناگزیر ابعاد و فواصل با قدم پیموده شد،  و زوایا به تقریب اندازه گیری گردید،  در هر صورت نقشه مزبور،  که برای نخستین بار از پایتخت ایران برداشته شده،  از نظر نمایش بافت شهر و فرم خیابانها و محلات و قدمت تاریخی،  از اهمیت ویژه ای برخوردار است،  و چهره اصیل و قدیم شهر تهران را در مقابل دیدگان مجسم می سازد.  اطلاعاتی که درباره نقشه مزبور از آن زمان بجای مانده،  گویای این است که:  عرض جغرافیایی تهران از خط استوا 35 درجه و چهل دقیقه و طول جغرافیایی آن نسبت به نصف النهار پاریس،  که در آن تاریخ به عنوان نصف النهار مبدأ شناخته می شد،  چهل و نه درجه و دو دقیقه و سی و پنج ثانیه و ارتفاع شهر از سطح دریا 1050 متر است.
نقشه تاریخی تهران،  عکس شماره 2661.
   نقشه 1309 هـ.ق، تهران
      تحولات شهری بیست ساله اول سلطنت ناصرالدین شاه،  دولتمردان را بر آن داشت تا در فرم شهر تجدید نظر کرده،  و شهر را از هر سو گسترش دهند،  و پیرامون آن را با احداث خندق و ایجاد حصار و دروازه های جدید محدود سازند.  در سال 1285 بفرمان ناصرالدین شاه علیقلی میزا اعتماد السلطنه وزیر علوم و کفیل مدرسه دارالفنون،  و مهندس عبدالغفار نجم الملک معلم علوم ریاضی و جمعی از معلمان دیگر،  مأموریت یافتند تا با دستیاری بیست تن از دانش آموختگان مدرسه دارالفنون،  از چهره و بافت جدید شهر تهران به مقیاس 2000:1 نقشه برداری نمایند.  طی این عملیات باروی پیرامون شهر بطول 19200 متر اندازه گیری شد،  و جمعیت تهران بمیزان 160000 تن سرشماری گردید،  و تعداد خانه ها به رقم 9000 واحد بالغ شد.  این نقشه در مقایسه با نقشه سال  1275 با امکانات بیشتر برداشته شده بود،  سرانجام پس از 9 سال صرف وقت در سال 1309 هـ.ق، بربر با 1891 میلادی،  آماده و چاپ و منتشر گردید.
نقشه تاریخی تهران، عکس شماره 2661.
ارگ   http://arq.ir
 
 
این نوشته در تاریخ ایران ارسال و برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.