تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران

تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران
   پیش نویس
      ایران بدلیل جغرافیای طبیعی مناسب،  که در ایران و ایرانیان نوشته ام،  و قرار داشتن در میانه قاره کهن،  و نیز مسیر چهار راهی تاریخی،  همیشه تندرست ترین مردمان بودند،  و می توانست با این موقعیتها بهترین ها را جذب کند.  با ترکیب در این گذرگاه تمدن،  ایرانیان نوآوری هایی عرضه داشتند،  منجمله جدید ترین دست آورد های علمی و صنعتی در هر دوره تاریخی را بدست آوردند.  در این صفحه مختصر از ره آورد تکنولوژیکی تاریخی ایران را می نویسم،  و بمرور ادامه می دهم.
تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران
صنعت در دوران جمشید
      اولین آثار نوشته شده تاریخ صنعت در ایران،  مربوط به جمشید می باشد،  جمشید مهمترین شاه ایران بود،  او از دست ضحاک فرار کرد،  و مدتی در کنار دریای چین که همان دریاچه قم کنونی است،  در استان چین ایران پنهان شد،  و سپس بدست نیرو های ضحاک کشته شد.  البته این کشته شدن و دونیم شدن جمشید،  بسته تاریخی ایرانیان بود،  قرن های زیادی در تاریخ ایران،  مردم به کم یا همان شهر قم برای زیارت می رفتند.  غیر از اولین اثر تاریخی از صنعت جهان،  که در شاهنامه نوشته شده،  جمشید طبقه بندی مشاغل هم ایجاد کرد،  و این اولین پیدایش آثار تکنولوژی،  و مدیریت صنعتی در جهان است.  یاد آوری نمایم،  قرنها به ایرانیان می گفتند فرزندان جم،  که به عربی می شد عجم یعنی فرزندان جم.
      …. جمشید فرزند تهمورث پس از پدر بتخت شاهی بر آمد،  دیو و مرغ و پری همه او را فرمان بردند،  از فره ایزدی بر خوردار بود دست بد کاران کوتاه کرد.  نخست جنگ ابزار ساخت،  با نرم کردن آهن،  خود و زره و تیغ و خفتان و برگستوان ساخت و درین کار پنجاه سال رنج برد.  در پنجاه سال دیگر،  از کتان و ابریشم و موی به جامه بافتن اندیشید،  دوختن و شستن آموخت.… ادامه در:  شاهنامه فردوسی.
     * گرانمایه   جمشید   فرزند   اوی <><> کمر  بست  یکدل پر از پند اوی *
    * بر  آمد  بر  آن  تخت  فرخ  پدر <><> برسم  کیان  بر  سرش  تاج زر *
    * منم    گفت    با    فرّه   ایزدی <><> هم    شهریاری    همم    مؤبدی *
    * نخست  آلت جنگ را  دست برد <><> در  نام    جستن  بگردن   سپرد *
    * بفّر  کیی    نرم     کرد    آهنا <><> چو خود و زره کرد و چون جوشنا *
    * چو خفتان و تیغ و چو برگستوان <><> همه  کرد  پیدا  بروشن  روان *
    * بدین  اندرون  سال   پنجاه  رنج <><> ببرد  و  از  این چند  بنهاد گنج *
    * دگر  پنجه   اندیشۀ   جامه   کرد <><> که  پوشند هنگام  بزم  و  نبرد *
    * بیامو ختشان   رشتن   و  تافتن <><> بتار   اندرون   پود   را   بافتن *
    * زهر  پیشه ور  انجمن  گرد  کرد <><> بدین  اندرون نیز  پنجاه  خورد *
   ادامه در:  شاهنامه فردوسی.
تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران
عکس تصویر خیالی از شاهنامه،  صنعتگران ایرانی در زمان جمشید،  عکس شکاره ۲۵۰۴.
پیل اشکانی
      باطری اشکانیان که گاهاً با نام‌ های باتری پارتیان و یا پیل اشکانی و یا باتری بغداد،  در سطح جهان شناخته می‌شود،  در ۱۹۳۶ بدست ویلهلم کونیگ در منطقه خواجه ربو نزدیکی بغداد،  حوالی شهر باستانی تیسفون کشف شد،  بهمین جهت گاهی باتری بغداد می گویند.  این یافته باستان شناسی نشان می دهد،  نزدیک ۲۰۰ ق.م،  باتری در دوره اشکانیان ساخته شده بود.  فرضیه‌ های ارایه شده در باره این شیئی باستانی،  همگی بر این مطلب صحه گذاشته‌ اند،  که این مجموعه در راستای کاربرد های الکترو شیمیایی برای آبکاری فلزها ساخته شده بود،  یافتن ظرف ‌های آبکاری شده،  در نزدیکی های محل کشف این باتری،  دلیل آن بوده است،  این کشف خبر از یک جهش علمی تاریخی در گذشته می دهد.
   ویژگی‌ های باتری ــ  این باتری باستانی در برگیرنده یک کوزه سفالی تخم‌ مرغی شکل،  به بلندی ۱۴ قطر ۸ و دهانه ۳ / ۳ سانتیمتر است،  که یک میله آهنی به درازای ۵ / ۷ سانتیمتر،  به گونه ستونی در بخش میانی آن است،  و نقش قطب منفی باتری (آند) را بر دوش دارد.  پیرامون این میله آهنی یک استوانه مسی به درازای ۸ / ۹ و قطر ۶ / ۲ سانتیمتر قرار گرفته،  که به کمک قیر در جای خود محکم شده‌ است.  در بخش دهانه باتری از قیر برای آب بندی باتری بهره گرفته اند.  میله‌های سیمی شکل برنزی یا آهنی،  که در نزدیکی محل مورد بررسی یافت شده‌ اند،  می‌ توانستند نقش اتصال را بازی کنند.  درباره الکترولیت به نظر می‌رسد،  از محلول‌ های مس، سرکه و آبلیمو استفاده می کردند.
      با در نظر گرفتن این واقعیت که اسید استیک و اسید سیتریک،  به خوبی برای آنها شناخته شده بود، می ‌توان پنداشت،  شاید از این محلول‌ها نیز بهره می گرفتند.  در تئوری ولتاژ باتری اشکانیان،  حدود ۸ دهم ولت است،  ولی با آزمایش‌های جدید،  به کمک باتری همانند سازی شده،  و بکارگیری محلول‌ های الکترولیت گوناگون،  نشان داده شده،  که چنین باتری‌ تنها می توانسته نیم ولت تولید کند.  جریان الکتریکی به دست آمده از این باتری،  هم نزدیک چند میلی آمپر است.
   کاربرد های باطری ــ  این مجموعه باتری شکل،  جهت تولید جریان الکتریکی،  یا  همان فرضیه منبع نیرو بوده،  و بمنظور آبکاری زر بر دیگر فلزات،  و بهره گیری در درمان امراض با شوک الکتریکی کاربرد پزشکی می توانسته داشته باشد،  که همگی مؤید کاربری این مجموعه در مصارف الکترو شیمیایی است.
تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران
عکس باتری اشکانی،  عکس شماره ۵۷۴۵ .
   ــ  در واقع دو واژه باتری و پیل از زبان های ایرانی هستند،  باتری = فعل دارای انرژی،  پیل = خود انرژی و قدرت.  باتری = بات = (با+ت) صفت توانا و انرژی، که در باتیس، باتومی، و.. آمده است + ری = که از ابتدای ریتون به معنی لوله بلند یا کوزه بلند کاربرد دارد.  پیل = فیل = انرژی و قدرت،  جهت اطلاع بیشتر به معنی نام شهر ها و روستا های ایران و یا الفبای تمدن جی بروید.
تاریخ ابریشم در ایران
   پیش گفتار
        صنعت ابریشم ایران،  یکی از پیشرفته ترین صنایع تاریخ ایران بود،  که تأثیر زیادی در اقتصاد و پیشبرد اهداف سیاسی کشور داشت.  بیشترین کارگاه‌ های ابریشم ‌بافی ایران به ترتیب در شهر های:  کاشان، یزد، ‌اصفهان، هرات، تبریز، رشت و مشهد بوده‌ اند.  امروز از آن همه کارگاه بافندگی ‌فقط ۹ دستگاه زری ‌بافی و ۳ دستگاه مخمل‌ بافی،  در کارگاه‌ های میراث ‌فرهنگی کاشان و اصفهان و تهران،  و ۲۰ دستگاه شعر بافی در کوچه ‌پس ‌کوچه‌ های کاشان باقی مانده است،  و اندک بازماندگان بافنده آنها بالای ۷۰ سال دارند.
   فردوسی مخترع ابریشم ‌بافی را جمشید میداند و می‌گوید:
   *  از کتان و ابریشم و موی قز <><> قصب کرد پرمایه دیبا و خز و.. *
      با ارزش ‌ترین سوغاتی که یک بیگانه می توانست با خود از ایران به کشورش ببرد،  تکه‌ ای از پارچه ابریشمی، پارچه ابریشم زربفت و مخمل ابریشمی بود.  از قول هرودوت گویند:  رومیان به خاطر زیبایی زربفت‌ های ایرانی،  همه ‌ساله مبالغ هنگفتی میپردازند.  البته اینجا یاد آوری نمایم،  گویا منظور از استان روم ایران در مسیر راه ری یا جاده ابریشم ایران بوده است،  در آنجا بازار هایی وجود داشت،  و بازرگانانی به تجارت ابریشم ایران مشغول بودند.
تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران
   عکس تاریخی یک کارگاه ابریشم در ایران،  عکس شماره ۲۷۲۰،  امید است تعدادی از این کارگاه ها را بعنوان موزه نگهداری نمایند.
   ابریشم ایران
      در عصر صفوی فقط در کاشان ۳۰ کارگاه،  خلعت ‌ها و پارچه‌ های گرانبها تولید می کردند،  در آران فقط هزار نفر ابریشم میبافته ‌اند.  تقریبا یک ‌سوم مردم کاشان در سال‌ های نه‌ چندان دور،  شعر باف بوده‌ اند،  شعر به معنای مو است،  به خاطر شباهت تار های ابریشم به مو این اسم را رویش گذاشته ‌‌اند.  در حقیقت شعر بافی بعد از قالی‌ بافی رایج ‌ترین حرفه در کاشان بوده است،  هنوز کارگاه‌ هایی در محلات قدیم باقی مانده،  که پیر مردها در آنها پشت دستگاه ‌های شعر بافی تارها را میبافند،  دستگاهی تاریخی به ظرافت پیانو و پیچیدگی دستگاه چاپ است.  به هر دستگاه شعر بافی یا مخمل ‌بافی کارخانه میگفتند.  مصرف‌ کننده فعلی این پارچه‌ ها کرد های ایران و عراق هستند،  که به عنوان سر بند یا کمربند از آن استفاده میکنند.
   دارایی  ــ  دارایی بافی نیز نوع دیگری از شعر بافی است،  که در لاتین به آن ایکات میگویند،  از دارایی به عنوان پرده استفاده میشده،  و می‌گویند به خاطر رنگ‌ های شفاف و تند قرمز و سبزش ضد حشره بوده است.
   مخمل ــ   نوعی پارچه ابریشمی پرزدار و نوع پیشرفته‌ تر و پرکارتر آن است، مخمل برجسته از زری هم قیمتی ‌تر است.  آخرین بازمانده مخمل بافی گفت:  تا ۷۰ سال پیش در همین کاشان که روزی مرکز استان چین ایران بود،  حدود هزار کارگاه مخمل بافی با چند هزار سال تاریخ وجود داشت.
   زری ــ  زری یا زربفت یعنی پارچهٔ ساخته شده از زر (طلا)،  پارچه ‌ای که پود های آن از طلا است،  ظریف و بسیار گران بهاست،  که چله یا تار آن از ابریشم خالص است،  و پود های آن ابریشم رنگی و یکی از پودها،  نخ گلابتون است،  که می ‌تواند زرین یا سیمین باشد.  زری ‌بافت انسان را یاد موسیقی ایرانی می ‌اندازد،  هماهنگی رنگ ‌ها و ترکیب گلابتون و ابریشم،  همانند گوشه‌ ها و نغمه ‌های موسیقی ایرانی است.  برای بافت زری یک استاد نقش بند و یک بافنده و یک شاگرد گوشواره‌ کش،  که بالای دستگاه مینشیند لازم است.  نقش بند نقش را روی کاغذ پیاده میکند،  و چگونگی بافت را به بافنده میگوید،  و گوشواره‌ کش نقشه را جا به ‌جا میکند.
      قیمت پارچه زری خیلی به دلیل دقت و حوصله زیادی،  که صرف بافتن آن می‌شود،  خیلی زیاد است،  و سپس بدلیل بهای نخ گلابتون.  این پارچه‌ ها برای تن‌ پوش درباریان به کار می‌ رفته،  و همچنین هدیه همیشگی پادشاهان ایران برای نمک ‌گیر کردن پادشاهان دیگر کشورها بوده است.  گلابتون ‌سازی برای خودش کاری است،  که در ۲ نوع زرین و سیمین و با دستگاه جالب گلابتون‌ سازی انجام می‌شده،  چله یا تار پارچه زربفت از ابریشم خالص است،  و پود های آن از ابریشم رنگی،  یکی از پود های این نوع پارچه نخ گلابتون است،  نخ ابریشمی که با طلا یا نقره روکش میشود.
     در حکومت های گذشته با کار های نمایشی وانمود می کردند،  صنایع دستی و تاریخی ایران را می خواهند نگهداری و نگهبانی کنند،  در سازمان هایی مانند صنایع دستی و غیره چند کارگاه فرمایشی بنا می کردند،  و از استادان سالخورده هم دعوت می شد،  آن کارگاه را اداره نمایند.  ولی در واقع آنها در سر نقشه نابودی تاریخ صنعت ایران را داشتند،  و می خواستند راه واردات بی رویه را باز کنند تا خود پول ببرند و ملت را بی محتوا کنند.  بهمین جهت وظیفه امروزه جوانان باهوش است نسبت به باز آوری تاریخ صنعت ابریشم و دیگر صنایع ایران با ذوق ایرانی اقدام کنند.  یادآوری نمایم ابریشم دوره های مختلف تاریخ ایران تزئین بخش موزه های مختلف جهان است.  لازم به ذکر است،  صنعت ابریشم از کرم ابریشم و نوغان آغاز می شود،  که آن نیز داستان طولانی در کشاورزی و تاریخ کشاورزی در ایران دارد.  ادامه دارد و بازنویسی می شود.
تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران
   عکس تاریخی کشاورز ایرانی هنگام خرمن گندم در شوش،  کودک نشسته روی خرمن کوب انوش راوید،  حدود ۵۰ سال پیش،  عکس شماره ۲۳۴.
اولین موتور بخار
      در قرن اول میلادی هرو اندیشمند یوآنی،  اولین موتور بخار را بنام ایلوپایل ساخت،  این دستگاه،  بخار متراکم را می گرفت،  توربینی و گردونه ای را بگردش در می آورد،  این اولین موتور موشکی در جهان بود.  ایلوپایل یعنی گلوله ایالوس یا خدای بادها بود،  آیا ممکن است این را از داستان اودیسه و هومر یا امثال آن گرفته باشد؟  مطمئن او از دانش های قبل از خود الهام گرفته است.
      در ۲۱۴ ق.م،  یوآن های مقیم یک جزیره (گویند: شهر ساراکیوز  در جزیره سیسیل)،  مورد حمله کشتی های رومی قرار گرفتند،  آنها از نظر نظامی توانایی مقابله با رومیها را نداشتند.  ارشمیدس (ارش + مادی) دانشمند یوآنی،  برای مقابله با ناوگان جنگی رومی،  یک اسلحه جدید اسرار آمیز قدرتمند ساخت،  که از خود دفاع کنند.  آن یک آینه عظیم قوسی شکل بود،  که با تمرکز نور خورشید بروی کشتی های رومی،  آنها را نابود می کرد.  مطمئن ارشمیدس از داستان های ۶۰۰ سال پیش از خود الهام گرفته بود.
تاریخ صنعت و تکنولوژی در ایران
   عکس توربین ایلوپایل اولین بخار جهان A،  و آینه ارشمیدس B،  براحتی متوجه می شویم،  امروزه دانشمندان بسیاری معتقد هستند،  که پایه های علوم از ایران به اروپا رفته است،  زیرا هیچ علمی بدون پایه شکل نمی گیرد.  اما عده ای انیرانی می گویند،  که موجودات فرا زمینی پایه های علوم را گذاشته اند،  تا بدینوسیله بتوانند ایران تاریخی را حذف نمایند،  عکس شماره ۴۰۴۰.
 
سبز= جنگل های شمال ایران، سفید= آسمان شفاف مرکز ایران، قرمز= سرخی فجر خلیج فارس
    http://arq.ir
این نوشته در تاریخ ایران ارسال و برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *