​بی‌تو از دیده‌ی خونبار، درم باریدند
سایه‌ها بر من و بر حالِ دلم خندیدند

​شهرِ خالی زِ تو، خود مَظهرِ هجرانِ من است
اطلسی‌ها همگی، رختِ عزا پوشیدند

​ابر و بادی که تو را برده زِ چنگم به دروغ
از دلِ لرزشِ من، سخت به خود پیچیدند

​آسمان خیره بر این بغضِ گلویِ من و توست
صاعقه‌ها بر دلِ تاریکِ من، غریدند

​قاصدک‌هایِ پریشان، پیِ آن ردِّ قدم
نامِ تو را از در و دیوارِ جهان پرسیدند

​شمع و پروانه و گل، تا به سحر در برِ من
اشک‌ریزان، مِیِ چشمانِ مرا نوشیدند

​قمریان بر سرِ پرچینِ حیاط، از سرِ غم
سر به گریبان، به نالیدنِ من نالیدند

​آمدی در بهاران و مرا کُشتی و رفت
باغ و پیچک، همه از مرگِ من‌ات ترسیدند

​ناگهان سوزِ زمستان، به تنِ شهر نشست
بید و صنوبر، زِ داغِ تو به خود لرزیدند

​رفتی و جانِ سلیمی به رهت گشت هبا
پونه‌ها از گذرِ کویِ من‌ات کوچیدند

« سلطان یاووز سلیم »

​میانِ خاطراتِ کهنه امشب، جان به لب دارم
در این بی‌تکیه‌گاهی، خستگی‌هایِ عجب دارم

​چو شمعی در شبِ عمرم، به پایِ رفته می‌سوزم
به عکسِ رویِ تو با بغضِ تلخی، چشم می‌دوزم

​در آن وهمی که پایانش نباشد، غرقِ شب‌هایم
به مُهرِ خاموشی، لب بسته بر اسرارِ بیجایم

​خیالِ آمد و رفتِ تو، دردم را فزون کرده
دلی خواهم که در سادگی، عمری زِ نو باشد

​گمانم بود تو جانِ منی، در تنگیِ زندان
چراغِ روشنِ قلبم، به وقتِ تیره‌گی‌هایم

​چو ماهی در میانِ برکه، در چنگِ پلنگِ تو
شدم صیدی که چشمِ وحشی‌ات، داده به بادم

​غزل‌هایِ دو چشمت، مأمنِ آرامِ جانم بود
به جرمِ عاشقی، آن سرکِشِ وحشی، رامت بودم

​به آهنگِ خوشِ خندیدنت، مستانه می‌رفتم
به راهِ عشق، عمری بی‌هراسِ تازیانه می‌رفتم

​میانِ ابرهایِ آرزو، خود را چنان دیدم
که از شاخِ طرب، جادویِ این سودا به کف چیدم

​ولیکن طوفانِ کین، کاخِ امیدم را فرو پاشید
چو ایوانِ بلندِ عاشقی، بر خاکِ غم سابید

​چو سُر خوردم از آن بامِ بلندِ زندگانی، باز
شروعِ دردِ نو شد، قصهٔ پایانِ ما آغاز

​کنون جسمی ضعیف از درد و رویِ زرد، باقی ماند
در این رگ‌هایِ خشکیده، هراسِ تلخِ مرگ افشاند

​مرورِ قصه‌هایِ رفته، سنگی بر دلِ ریش است
چو مرغی پرشکسته، پر زدن بر شاخه در پیش است

​اگر در جایِ خالی، با سکوتِ خویش بنشینم
طنابِ بی‌کسی را بر گلویِ جانِ خود بینم

​اگرچه عاشقم، لیکن زِ این دنیا گریزانم
که در جامِ تهی، تنهاییِ خود را نمی‌خوانم

​چو قابِ پنجره در سینهٔ دیوار، سردم من
زِ هر حسرت که هرگز دیدنت را نیست، دردم من

​زِ بس در واژه‌ها جان ریختم، عشقم به سر آمد
جنینِ عشق در جانم، به تیغِ هجر، جان نسپرد؟

​کجا شد آن شکوهِ روزهایِ شاد و رؤیایی؟
که پر زد مرغِ جانم از حریمِ امنِ تنهایی

​خانهٔ احساسِ من، سلیما بی‌عطرِ یاست شد
که بی‌لمسِ حضورت، غنچه‌هایِ آرزو خشکید

​به سویِ دنجِ ساحل‌هایِ بی‌موجِ دلم، آرام
زِ کویِ خاطراتت پر کشید آن قایقِ بی‌نام

« سلطان یاووز سلیم »

فارسی

«در بازی عجیبِ زندگی، چیزی به نام شکست وجود ندارد؛ تنها حقیقت‌هایی هستند که جهان با زبان درد به تو آموزش می‌دهد.

هر سقوط، پیامی پنهان در خود دارد؛ هر درِ بسته، نقشه‌ای تازه برای مسیری دیگر. انسان‌های ضعیف، شکست را پایان داستان می‌بینند؛ اما ذهن‌های بیدار می‌دانند که شکست فقط آزمایشی است که تو را از نسخه‌ی قدیمیِ خودت جدا می‌کند.

زخمی که امروز تو را می‌شکند، فردا ممکن است همان جایی باشد که قدرتت از آن متولد می‌شود. زیرا آهن، بدون آتش شکل نمی‌گیرد و انسان، بدون عبور از تاریکی، به شناخت نور نمی‌رسد.

پس از افتادن نترس؛ از همان ماندن در زمین بترس.
هر شکست، پله‌ای است که تو را بالاتر می‌برد؛ به شرط آن‌که به جای شمردن زخم‌هایت، درس‌هایشان را بخوانی.

زیرا بزرگ‌ترین شوخی جهان این است: انسان گاهی فکر می‌کند باخته است، در حالی که جهان فقط در حال ساختن نسخه‌ی قدرتمندتر اوست.»

—

Türkçe

«Hayatın tuhaf oyununda aslında “başarısızlık” diye bir şey yoktur; yalnızca evrenin sana acının diliyle öğrettiği gerçekler vardır.

Her düşüş içinde gizli bir mesaj taşır; her kapanan kapı, başka bir yolun haritasını saklar. Zayıf zihinler yenilgiyi hikâyenin sonu sanır; fakat uyanmış zihinler bilir ki başarısızlık, insanı eski hâlinden koparan bir sınavdır.

Bugün seni kıran yara, yarın gücünün doğduğu yer olabilir. Çünkü demir ateş olmadan şekil almaz; insan da karanlıktan geçmeden ışığın değerini anlayamaz.

Öyleyse düşmekten korkma; yerde kalmaktan kork.
Her yenilgi, seni daha yükseğe taşıyan bir basamaktır; yeter ki yaralarını saymak yerine onların öğrettiklerini anlamayı seç.

Çünkü dünyanın en büyük ironisi şudur: İnsan bazen kaybettiğini sanır, oysa hayat sadece onun daha güçlü bir hâlini inşa ediyordur.»

« سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام »

فارسی

«اشک‌هایی که پس از رفتنِ انسان‌ها می‌ریزیم، هرچقدر هم صادقانه باشند، دیگر به گوش کسی که رفته نمی‌رسند.
قبرها سکوت را می‌پذیرند؛ اما قلبِ انسانِ زنده، انتظارِ گرمای حضور را دارد.

والدین، به گل‌هایی که روی خاکشان می‌گذاریم نیاز ندارند؛ به دست‌هایی نیاز دارند که در روزهای خستگی‌شان آنها را بگیرند، به آغوشی که پیش از خاموش شدن چراغِ زندگی‌شان، عشق را به آنها یادآوری کند.

بزرگ‌ترین فریب زمان این است که انسان فکر می‌کند همیشه فردایی برای جبران وجود دارد. اما بعضی درها، وقتی بسته شدند، دیگر با هیچ کلیدی باز نمی‌شوند.

محبت را برای روزی که صداها خاموش شده‌اند ذخیره نکن؛ عشقِ تأخیرکرده، گاهی فقط نام دیگری برای حسرت است.

زیرا ارزشمندترین هدیه‌ای که می‌توانی به کسی بدهی، حضور توست؛ نه اندوهی که بعد از نبودنش به یادگار می‌ماند.»

—

Türkçe

«İnsanlar gittikten sonra dökülen gözyaşları ne kadar gerçek olursa olsun, artık onları duyamayan bir kalbe ulaşamaz.

Mezarlar sessizliği kabul eder; fakat yaşayan bir kalp, sevginin sıcaklığını ve varlığın dokunuşunu bekler.

Anne ve babalar, üzerlerine bırakılan çiçeklere ihtiyaç duymazlar; yoruldukları günlerde tutulan ellere, hayat ışıkları sönmeden önce hissedecekleri bir sevgiye ve sıcak bir kucaklamaya ihtiyaç duyarlar.

Zamanın en büyük yanılsaması şudur: İnsan, her zaman telafi edecek bir yarının olduğunu sanır. Oysa bazı kapılar kapandığında, hiçbir anahtar onları yeniden açamaz.

Sevgiyi, seslerin sustuğu güne saklama; geciken sevgi bazen yalnızca pişmanlığın başka bir adıdır.

Çünkü bir insana verebileceğin en değerli hediye, onun yanında olduğun andır; yokluğundan sonra bıraktığın gözyaşları değil.»

« سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام »

فارسی

«پادشاه سنگی را در مسیر گذاشت؛ اما در حقیقت، او سنگ را در جاده نگذاشته بود، بلکه آینه‌ای در برابر روح مردم قرار داده بود.

بسیاری از انسان‌ها از مانع‌ها شکایت می‌کنند، اما کمتر کسی دست به تغییر می‌زند. آن‌ها ایستاده‌اند و به سنگ خیره می‌شوند، نه برای برداشتن آن، بلکه برای پیدا کردن مقصری که بتوانند خشم خود را به سوی او پرتاب کنند.

ثروتمندان با بارهای پر از غرور گذشتند، دانایانِ ظاهری با زبان‌های پر از انتقاد عبور کردند؛ اما هیچ‌کدام نفهمیدند که گاهی جهان، مشکل را در مسیر تو نمی‌گذارد تا تو را متوقف کند؛ می‌گذارد تا ببیند آیا هنوز قدرت حرکت داری یا نه.

آن روستایی ساده، طلا را پیدا نکرد؛ او چیزی بزرگ‌تر یافت: حقیقتی که دیگران به خاطر نابیناییِ ذهنی‌شان از دست داده بودند. او سنگ را برنداشت تا پاداش بگیرد؛ پاداش را زمانی به دست آورد که بدون انتظار، مسئولیت پذیرفت.

زیرا بزرگ‌ترین راز زندگی این است:
بعضی موانع، دیوار نیستند؛ درهایی هستند که فقط کسانی می‌بینند که جرئت نزدیک شدن دارند.

و شاید خنده‌دارترین فریب جهان این باشد که انسان‌ها تمام عمر از سنگی شکایت کنند که در واقع کلیدی پنهان زیر آن قرار دارد.»

—

Türkçe

«Padişah yolu üzerine bir taş koydu; fakat aslında taşa yolu değil, insanların ruhunu yerleştirmişti. O taş bir engel değil, insanın kendisini gösteren bir aynaydı.

Birçok insan engellerden şikâyet eder; fakat çok azı onları kaldırmak için elini uzatır. Çünkü bazıları çözüm aramaz, yalnızca suçlayacak birini arar.

Zengin tüccarlar gururlarıyla geçip gittiler, sözde akıllılar dillerindeki şikâyetlerle yollarına devam ettiler. Hiçbiri anlamadı ki hayat bazen önüne bir engel çıkarmaz seni durdurmak için; seni sınamak için çıkarır.

Sırtında meyve ve sebze taşıyan o köylü, yalnızca bir taşı kaldırmadı; başkalarının göremediği bir gerçeği ortaya çıkardı. O, ödül almak için değil, doğru olanı yapmak için harekete geçti. Ve ödül, tam da bu yüzden ona geldi.

Çünkü hayatın en gizli sırrı şudur:

Bazı engeller duvar değildir; onları cesaretle arayanlar için saklanmış kapılardır.

Ve belki de dünyanın en büyük oyunu şudur: İnsan, altında bir hazine saklı olan taştan yıllarca şikâyet eder.»

« سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام ».

فارسی

نردبانِ مُلکِ دنیا از «من» و «ما» ساخته است
پایه‌اش بر خاک باشد، گرچه بر افلاک است

هر که بر اوجِ غرورِ خویش بالاتر نشست
روزِ افتادن، شکستِ استخوانش بیشتر است

تاج و تخت و جاهِ عالم سایه‌ای بر باد دان
کز نسیمِ مرگ، آخر می‌شود ویران و ناپایدار

خویش را برتر مدان ای صاحبِ مُلک و سپاه
کز بلندایِ تکبر، راه باشد سوی چاه

—

Türkçe

Bu cihânın merdiveni ben ü bizden yapılmışdır,
Her basamağı toprağa döner, sonu yıkılışdır.

Kim ki gurûr ile çıkdı ol merdivenin başına,
Düşdüğü vakit ağır iner kaderin taşına.

Tâc ü taht ü saltanat bir gölgedir rûzgârda,
Bir nefeslik hükm kalır ancak fânî diyârda.

Ey pâdişâh-ı nefs, mağrur olma bu cihânda,
Zirâ kibrin zirvesi gizli bir uçurumdur nihâyetinde.

« سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام »

فارسی:

«حقیقت، دشمنِ چیزهای واقعی نیست؛ دشمنِ توهم‌هایی است که خود را جای حقیقت جا زده‌اند.
اگر با واقعی بودنِ خودت کسی را از دست دادی، بدان که آن شخص عاشقِ تصویر ساختگی تو بود، نه وجود حقیقی‌ات.

نقاب‌ها همیشه طرفدار دارند؛ زیرا انسان‌ها گاهی به دروغی زیبا بیشتر از حقیقتی سخت وفادار می‌مانند. اما وقتی نقاب را برداری و کسی رفت، فقدانِ یک رابطه نیست؛ فرو ریختنِ یک نمایش است.

اگر صداقت تو چیزی را نابود کرد، صداقت مقصر نیست؛ فقط پرده‌ای را کنار زده که نشان دهد آن چیز از ابتدا بر پایه‌ی فریب ساخته شده بود.

زیرا حقیقت چیزی را که متعلق به تو باشد نمی‌دزدد؛ فقط آنچه را که هرگز مال تو نبوده، از دستانت جدا می‌کند.

و شاید بزرگ‌ترین شوخی جهان این باشد: انسان‌ها از دست دادنِ توهم را شکست می‌نامند، در حالی که گاهی همان لحظه، آغاز بیداری است.»

—

Türkçe:

«Hakikat, gerçek olan şeylerin düşmanı değildir; kendini gerçek gibi gösteren yanılsamaların düşmanıdır.
Eğer olduğun kişi olarak birini kaybediyorsan, bil ki o kişi seni değil, senin yarattığın sahte görüntüyü seviyordu.

Maskelerin her zaman hayranları vardır; çünkü insanlar bazen güzel bir yalana, acı veren bir gerçekten daha sıkı bağlanırlar. Fakat maskeni çıkardığında biri giderse, kaybettiğin bir ilişki değil; yıkılan bir gösteridir.

Eğer dürüstlüğün bir şeyi yok ediyorsa, suç dürüstlükte değildir; yalnızca o şeyin en başından beri hangi temeller üzerine kurulduğunu ortaya çıkarır.

Çünkü hakikat sana ait olanı senden almaz; sadece hiçbir zaman gerçekten senin olmayan şeyi ellerinden ayırır.

Ve belki de dünyanın en büyük ironisi şudur: İnsanlar bir yanılsamayı kaybetmeye yenilgi derler; oysa bazen o an, uyanışın başladığı andır.»

« سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام »